Ze noemen ons klanten maar behandelen ons als honden

WWB

Lessen uit de havenstad: zo bestrijd je werkloosheid dus niet

We schrijven regelmatig over de strijd tegen werkloosheid en de drama’s rond het UWV en haar klanten. Rotterdam wordt daarbij vaak als succesverhaal genoemd. Ten onrechte, ontdekte Tamara Woestenburg toen ze ter plekke haar licht opstak.

Karel Smouter
Adjunct-hoofdredacteu

De werkloosheid daalt en de economie trekt weer aan, zo meldt het kabinet vandaag. Maar veel crisismaatregelen moeten nog worden ingevoerd, zoals de gewijzigde Wet werk en bijstand. Deze wet is gebaseerd op experimenten in Rotterdam, die worden gepresenteerd als succesverhaal, maar – zo laat ik in deze reconstructie zien – in werkelijkheid een mislukking blijken.

‘Werklozen zijn net de NS. De mensen die er het minst mee te maken hebben, klagen er het meest over,’ zegt de Rotterdamse Kim (29). Ze kon na het afronden van haar marketingopleiding een hoop stages vinden, maar geen baan.

En zo kwam Kim in de bijstand terecht. Om iets terug te doen moest ze papier prikken bij de gemeentelijke reinigingsdienst Roteb. ‘Ik had graag iets gedaan dat meer bij me past. Vrijwilligerswerk in een bejaardentehuis of zo, maar dat mocht niet. Maar hé, als je geen oppas hebt voor je kinderen mag je ze van de Roteb gewoon meenemen. En je krijgt een fantastische outfit, waaronder een paar degelijke laarzen, en een feloranje hesje waardoor je altijd opvalt. Wel jammer dat ik nu nauwelijks te onderscheiden ben van iemand die een taakstraf doet.’

Welkom in proeftuin Rotterdam

Rotterdam moest wel, zo redeneerden de bestuurders in de Maasstad. In 2011 kwam de stad honderd miljoen euro tekort op de bijstandsuitgaven. De stad moest ervoor zorgen dat minder mensen in de bijstand terechtkomen, dat meer mensen de bijstand verlaten en dat de kosten per uitkering gedrukt worden. Om dit te bereiken scherpte de stad in 2012 de regelgeving aan.

Het beleid leek te werken: Rotterdam slaagde erin minder uit te geven aan de sociale zekerheid. De regering concludeerde dat het experiment geslaagd was. Ze verwerkte de Rotterdamse maatregelen in de Wet Werk & Bijstand, die op 1 januari 2015 – als onderdeel van de Participatiewet – ingaat.

Werken naar vermogen, dat is het motto van de Participatiewet. Of je nu – gedeeltelijk – arbeidsgehandicapt bent of geen baan kunt vinden: je zult bij moeten dragen aan de samenleving.

De meest in het oog springende maatregel van het onderdeel Wet Werk en Bijstand (WWB): gemeenten moeten bijstandsgerechtigden voortaan verplichten een tegenprestatie te verrichten. Een idee waar ze in Rotterdam inmiddels ervaring mee hebben.

Wat is die Rotterdamse aanpak dan?

Om een bijstandsuitkering aan te kunnen vragen, moeten werklozen in Rotterdam eerst aantonen dat ze vier weken op zoek zijn geweest naar werk of scholing. Na die vier weken moeten ze actief op zoek naar werk. Dat houdt in dat ze sollicitatietrainingen volgen en vijf sollicitaties per week moeten doen. Ook moeten ze een verplichte tegenprestatie leveren, om zich nuttig te maken voor de maatschappij.

Dat laatste komt vaak neer op papier prikken. Zelfverkozen vrijwilligerswerk mag van de gemeente Rotterdam alleen wanneer je langdurig werkloos bent.

‘Als je dan een vriendin hebt die is blijven slapen en haar ondergoed ligt er nog, heb je een probleem. Het is aan jou om te bewijzen dat je niet samenwoont’

Jasper (37) is zo’n Rotterdamse werkloze. Hij behaalde op latere leeftijd een onderzoeksmaster geschiedenis, maar door de crisis daalde het aantal promotieplaatsen. Jasper leefde een tijd van spaargeld en geleend geld. Hij solliciteerde, maar voor zijn vakgebied had hij niet genoeg ervaring en voor het plukken van komkommers en het sorteren van post was hij te hoog opgeleid. Een kleine honderdvijftig sollicitaties verder moest hij een beroep doen op de bijstand.

‘De gemeente doet tijdens en na die aanvraag heel veel om fraude tegen te gaan,’ vertelt Jasper. ‘Op zich prima, maar het gaat nu wel erg ver. Ze doen bijvoorbeeld huiszoekingen. Tot aan de wasmand aan toe. Als je dan een vriendin hebt die is blijven slapen en haar ondergoed ligt er nog, heb je een probleem. Het is aan jou om te bewijzen dat je niet samenwoont.’

Om te zorgen dat belastinggeld terechtkomt bij de mensen die er recht op hebben, heeft de regering in 2013 een strenge anti-fraudewet ingevoerd. De strijd tegen fraude lijkt geen overbodige luxe. Want ja, u kent het beeld wel: werkschuwe types die onze sociale voorzieningen opsouperen en thuis achter de tv zitten tot wij onze belastingcenten op hun rekening storten. En lekker zwart bijklussen zodat ze luxer kunnen leven dan Jan Modaal.

Maar zo is het toch gewoon? Ja toch?

De cijfers vertellen een heel ander verhaal. Allereerst zijn de bijstandsuitkeringen een relatief ‘kleine’ uitgavenpost: zeven procent van het totaal aantal uitkeringen dat in Nederland wordt verstrekt. Verreweg de grootste uitgavenpost van de sociale zekerheid zijn AOW-uitkeringen, met 68 procent. Maar de hamvraag is natuurlijk: hoeveel fraude vindt er daadwerkelijk plaats?

Wanneer je de fraude af zou zetten tegen alleen de bijstandsbegroting van 11,5 miljard, gaat het om 1,3 procent van de totale uitgaven
Accountantskantoor Price Waterhouse Coopers heeft een inschatting gemaakt ‘Een fraudebeeld van Nederland,’ lees het rapport hier.van fraude in Nederland. Zij schatten de minimale fraude op sociale zekerheid op 153 miljoen. Wanneer je die af zou zetten tegen alleen de bijstandsbegroting van 11,5 miljard (in het weinig aannemelijke geval dat alle sociale zekerheidsfraude wordt gepleegd door ontvangers van bijstand), gaat het om 1,3 procent van de totale uitgaven . Uit het rapport blijkt bovendien dat de kosten van sociale zekerheidsfraude in geen verhouding staan tot die van bijvoorbeeld fiscale fraude en zorgfraude.

54174cd40b2234269976019

Bron: PWC. Illustratie: Momkai

Ook het beeld van participatiemijdende asocialen lijkt bijstelling Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Wet Werk en Bijstand brengt schuldenaren in meer problemen

Deurwaarders waarschuwen: schuldenaren houden straks

© Roel Wijnants

te weinig geld over om van te kunnen leven

De nieuwe Wet Werk en Bijstand (WWB) gaat voor mensen met schulden in de toekomst dramatische gevolgen hebben. Daar waarschuwen sociale raadslieden voor, die de wet hebben onderzocht, alsook deurwaarders. Het ‘stapelen’ van uitkeringen wordt door de WWB tegengegaan, waardoor mensen die kosten kunnen delen, door bijvoorbeeld gezamenlijk een huishouden te voeren, voortaan worden gekort op de bijstand. Schuldenaren houden straks te weinig geld over om van te kunnen leven. Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page