Ze noemen ons klanten maar behandelen ons als honden

Onmenselijk

Verboden woorden voor ambtenaren

Illustratie: Paul Faassen

‘Eigenlijk,’ zegt Duinkerken als hij de parkeergarage indraait, ‘kun je de sociale zekerheid van de afgelopen vijftig jaar in Nederland vergelijken met het systeem in de DDR.’ Nadat in 1989 de muur viel, bleken veel voormalige Oost-Duitsers volgens Duinkerken niet in staat zelf hun problemen op te lossen. Ze waren gewend dat de overheid dat deed. Terwijl men in het gewezen West-Duitsland direct de handen uit de mouwen stak. Aangeleerde hulpeloosheid noemt Duinkerken dat. ‘Een uitkering ontvangen als je geen werk hebt, is natuurlijk ook geen sociale zekerheid. Dat is economische zekerheid. Want wat gebeurt er met je als je tien jaar achter de geraniums zit.’

We steken een plein over, op weg naar het hoofdkantoor van de Dienst Werk en Inkomen, voorheen de Sociale Dienst. De wind blaast in zijn nonchalante pak. Duinkerken (58) is een energieke organisatieadviseur met veel contacten in de Nederlandse ambtenarij. Hij was ooit een van de oprichters van Radar, adviesbureau voor sociale vraagstukken, en maakt nu deel uit van het Gilde Netwerk, een clubje van zelfstandigen dat door het hele land trainingen geeft onder de titel Sturen op zelfsturing, vooral aan sociale diensten. De driedaagse cursus is voortgevloeid uit een gelijknamig rapport dat de nationale Raad voor Werk en Inkomen eind 2010 publiceerde. Gebaseerd op de laatste sociaal-psychologische inzichten, valt er meermaals in te lezen. Duinkerken was een van de auteurs, evenals medecursusleider Peter Wesdorp. Ze schreven paragrafen als ‘De klant achter het stuur’, ‘Het gebeurt tussen de oren’, ‘Verandertaal uitlokken’ en ‘Mislukkingen duiden als leermoment’.

Strenger en zakelijker

Zelfsturing is een spilbegrip geworden bij vrijwel alle gemeentelijke sociale diensten. Ze moeten iets. De bijstandsdiensten zagen hun participatiebudget (om mensen aan het werk te krijgen) slinken van 1,8 miljard euro in 2010 naar 600 miljoen nu. Onderwijl is het aantal bijstandsontvangers de afgelopen twee jaar met elf procent gegroeid naar 402.000 en moeten de gemeenten straks met hetzelfde participatiebudget ook andere inwoners helpen, zoals de verstandelijk of lichamelijk beperkte werknemers van sociale werkplaatsen en de arbeidsgeschikte jonggehandicapten die nu nog onder de Wet Wajong vallen. Gemeenten krijgen met de nieuwe Participatiewet in 2015 meer verantwoordelijkheid, maar ze lopen ook een groter financieel risico. Het betekent dat de poort naar een uitkering strenger zal worden bewaakt, en dat reïntegratie-ambtenaren alleen nog tijd steken in mensen die echt een kans maken op de arbeidsmarkt. En dus ook dat deze werkzoekenden het zoveel mogelijk zelf moeten gaan doen. Zichzelf moeten gaan sturen.

De woorden die bij de reïntegratie-ambtenaren voorin de mond liggen, zijn verboden bij zelfsturing: wij, helpen, samen

Tegelijkertijd kun je zelfsturing beschouwen als een manifestatie van wat misschien wel de religie is van de individuele, liberale samenleving: de psychologie. Of meer to the point: de self help. Ook bijstandsgerechtigden kunnen het. Als ze maar willen. Met de juiste gedachten. Met de juiste houding. Just do it.

Al langer zijn de sociale diensten bezig om strenger en zakelijker te worden. ‘Maar werkloosheid als een mindset framen, dat is heel recent,’ zegt Duinkerken in de lift naar de zevende etage waar vandaag de cursus plaatsvindt. Het afgelopen jaar hebben trainers als hij het er druk mee gehad. Dit nieuwe jaar wordt nog drukker. Naar schatting dertig procent van de gemeentelijke sociale diensten onderwerpt hun medewerkers aan trainingen als Sturen op zelfsturing – er zijn naast het Gilde Netwerk meerdere bureaus die dit doen.  Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Kiespijn of niet: Huisbezoek gaat voor

Mark Hüsen, bijstand advocaat.

Mark Hüsen

Een Rotterdamse bijstandsgerechtigde moet bij de dienst W&I langskomen in het kader van een rechtmatigheidsonderzoek. De bijstandsgerechtigde verschijnt op de afspraak en overhandigt de gegevens waarom de dienst W&I gevraagd had.

De medewerker van de dienst W&I vindt die gegevens echter onvoldoende, schort de bijstand op en maakt drie dagen later weer een afspraak om 11:00 uur in de ochtend. De bijstandsgerechtigde verschijnt opnieuw. Het is vrijdag, de bijstandsgerechtigde heeft last van hevige kiespijn en heeft daarom na het gesprek om 12:30 uur een afspraak bij de tandarts. Desondanks willen de medewerkers van de dienst W&I direct na afloop van het gesprek een huisbezoek afleggen. De tandarts zat weliswaar in de buurt van het kantoor van de dienst W&I waar het gesprek plaatsvond, maar voor het huisbezoek had de uitkeringsgerechtigde eerst weer naar de andere kant van de stad moeten gaan.  De bijstandsgerechtigde kan door de kiespijn op dat moment aan dat verzoek geen gehoor geven. Vervolgens trekt de dienst W&I de bijstand per die dag in, omdat het recht op bijstand niet is vast te stellen doordat de uitkeringsgerechtigde niet heeft meegewerkt aan het huisbezoek.

In bezwaar overlegt de bijstandsgerechtigde een declaratie van de tandarts en een betaalbewijs. Hierop staat te lezen dat er op die vrijdag een wortelkanaalbehandeling is verricht en dat de uitkeringsgerechtigde op diezelfde dag om 15:16 uur heeft betaald. Ook had te tandarts na afloop van de behandeling nog Ibuprofen voorgeschreven.

Intussen had de bijstandsgerechtigde ook een nieuwe aanvraag ingediend en tweeëneenhalve maand later is de bijstand hersteld, maar niet met terugwerkende kracht.

Desondanks verklaart de gemeente Rotterdam het bezwaar ongegrond. De gemeente vond dat er geen sprake was van een situatie waarin op die dag een huisbezoek niet mogelijk was en overweegt dat er geen afsprakenkaart is overgelegd waaruit blijkt dat de afspraak daadwerkelijk om 12:30 uur was en dat er bovendien pas om 15:16 uur is betaald.

De gemeente Rotterdam gaat daarmee wel erg kort door de bocht. Dat je op de laatste werkdag voor het weekend barst van de kiespijn maakt blijkbaar niet uit. Een huisbezoek gaat voor. Het gat in de kies van de klant in kwestie is intussen gedicht, maar het gat in de uitkering helaas nog niet.

Column geschreven door Mark Hüsen.

Mark Hüsen is advocaat bij het AdvokatenKollektief Rotterdam en beschrijft in zijn columns de verbijsterende verhalen welke hij meemaakt in zijn functie als sociaal advocaat.

Lees meer over het Rotterdamse beleid en hoe de medewerkers wordt geleerd om niet te helpen!

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page