Ze noemen ons klanten maar behandelen ons als honden

Ombudsman

Lessen uit de havenstad: zo bestrijd je werkloosheid dus niet

We schrijven regelmatig over de strijd tegen werkloosheid en de drama’s rond het UWV en haar klanten. Rotterdam wordt daarbij vaak als succesverhaal genoemd. Ten onrechte, ontdekte Tamara Woestenburg toen ze ter plekke haar licht opstak.

Karel Smouter
Adjunct-hoofdredacteu

De werkloosheid daalt en de economie trekt weer aan, zo meldt het kabinet vandaag. Maar veel crisismaatregelen moeten nog worden ingevoerd, zoals de gewijzigde Wet werk en bijstand. Deze wet is gebaseerd op experimenten in Rotterdam, die worden gepresenteerd als succesverhaal, maar – zo laat ik in deze reconstructie zien – in werkelijkheid een mislukking blijken.

‘Werklozen zijn net de NS. De mensen die er het minst mee te maken hebben, klagen er het meest over,’ zegt de Rotterdamse Kim (29). Ze kon na het afronden van haar marketingopleiding een hoop stages vinden, maar geen baan.

En zo kwam Kim in de bijstand terecht. Om iets terug te doen moest ze papier prikken bij de gemeentelijke reinigingsdienst Roteb. ‘Ik had graag iets gedaan dat meer bij me past. Vrijwilligerswerk in een bejaardentehuis of zo, maar dat mocht niet. Maar hé, als je geen oppas hebt voor je kinderen mag je ze van de Roteb gewoon meenemen. En je krijgt een fantastische outfit, waaronder een paar degelijke laarzen, en een feloranje hesje waardoor je altijd opvalt. Wel jammer dat ik nu nauwelijks te onderscheiden ben van iemand die een taakstraf doet.’

Welkom in proeftuin Rotterdam

Rotterdam moest wel, zo redeneerden de bestuurders in de Maasstad. In 2011 kwam de stad honderd miljoen euro tekort op de bijstandsuitgaven. De stad moest ervoor zorgen dat minder mensen in de bijstand terechtkomen, dat meer mensen de bijstand verlaten en dat de kosten per uitkering gedrukt worden. Om dit te bereiken scherpte de stad in 2012 de regelgeving aan.

Het beleid leek te werken: Rotterdam slaagde erin minder uit te geven aan de sociale zekerheid. De regering concludeerde dat het experiment geslaagd was. Ze verwerkte de Rotterdamse maatregelen in de Wet Werk & Bijstand, die op 1 januari 2015 – als onderdeel van de Participatiewet – ingaat.

Werken naar vermogen, dat is het motto van de Participatiewet. Of je nu – gedeeltelijk – arbeidsgehandicapt bent of geen baan kunt vinden: je zult bij moeten dragen aan de samenleving.

De meest in het oog springende maatregel van het onderdeel Wet Werk en Bijstand (WWB): gemeenten moeten bijstandsgerechtigden voortaan verplichten een tegenprestatie te verrichten. Een idee waar ze in Rotterdam inmiddels ervaring mee hebben.

Wat is die Rotterdamse aanpak dan?

Om een bijstandsuitkering aan te kunnen vragen, moeten werklozen in Rotterdam eerst aantonen dat ze vier weken op zoek zijn geweest naar werk of scholing. Na die vier weken moeten ze actief op zoek naar werk. Dat houdt in dat ze sollicitatietrainingen volgen en vijf sollicitaties per week moeten doen. Ook moeten ze een verplichte tegenprestatie leveren, om zich nuttig te maken voor de maatschappij.

Dat laatste komt vaak neer op papier prikken. Zelfverkozen vrijwilligerswerk mag van de gemeente Rotterdam alleen wanneer je langdurig werkloos bent.

‘Als je dan een vriendin hebt die is blijven slapen en haar ondergoed ligt er nog, heb je een probleem. Het is aan jou om te bewijzen dat je niet samenwoont’

Jasper (37) is zo’n Rotterdamse werkloze. Hij behaalde op latere leeftijd een onderzoeksmaster geschiedenis, maar door de crisis daalde het aantal promotieplaatsen. Jasper leefde een tijd van spaargeld en geleend geld. Hij solliciteerde, maar voor zijn vakgebied had hij niet genoeg ervaring en voor het plukken van komkommers en het sorteren van post was hij te hoog opgeleid. Een kleine honderdvijftig sollicitaties verder moest hij een beroep doen op de bijstand.

‘De gemeente doet tijdens en na die aanvraag heel veel om fraude tegen te gaan,’ vertelt Jasper. ‘Op zich prima, maar het gaat nu wel erg ver. Ze doen bijvoorbeeld huiszoekingen. Tot aan de wasmand aan toe. Als je dan een vriendin hebt die is blijven slapen en haar ondergoed ligt er nog, heb je een probleem. Het is aan jou om te bewijzen dat je niet samenwoont.’

Om te zorgen dat belastinggeld terechtkomt bij de mensen die er recht op hebben, heeft de regering in 2013 een strenge anti-fraudewet ingevoerd. De strijd tegen fraude lijkt geen overbodige luxe. Want ja, u kent het beeld wel: werkschuwe types die onze sociale voorzieningen opsouperen en thuis achter de tv zitten tot wij onze belastingcenten op hun rekening storten. En lekker zwart bijklussen zodat ze luxer kunnen leven dan Jan Modaal.

Maar zo is het toch gewoon? Ja toch?

De cijfers vertellen een heel ander verhaal. Allereerst zijn de bijstandsuitkeringen een relatief ‘kleine’ uitgavenpost: zeven procent van het totaal aantal uitkeringen dat in Nederland wordt verstrekt. Verreweg de grootste uitgavenpost van de sociale zekerheid zijn AOW-uitkeringen, met 68 procent. Maar de hamvraag is natuurlijk: hoeveel fraude vindt er daadwerkelijk plaats?

Wanneer je de fraude af zou zetten tegen alleen de bijstandsbegroting van 11,5 miljard, gaat het om 1,3 procent van de totale uitgaven
Accountantskantoor Price Waterhouse Coopers heeft een inschatting gemaakt ‘Een fraudebeeld van Nederland,’ lees het rapport hier.van fraude in Nederland. Zij schatten de minimale fraude op sociale zekerheid op 153 miljoen. Wanneer je die af zou zetten tegen alleen de bijstandsbegroting van 11,5 miljard (in het weinig aannemelijke geval dat alle sociale zekerheidsfraude wordt gepleegd door ontvangers van bijstand), gaat het om 1,3 procent van de totale uitgaven . Uit het rapport blijkt bovendien dat de kosten van sociale zekerheidsfraude in geen verhouding staan tot die van bijvoorbeeld fiscale fraude en zorgfraude.

54174cd40b2234269976019

Bron: PWC. Illustratie: Momkai

Ook het beeld van participatiemijdende asocialen lijkt bijstelling Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Ombudsman Rotterdam: Tegenprestatie gaat in meer gemeenten verkeerd

We ontmoeten de Ombudsman Rotterdam voor het dossier Sociale Dienst. Mr. Anne Mieke Zwaneveld is kritisch over de tegenprestaties die de gemeente Rotterdam heeft ingevoerd voor bijstandsgerechtigden.

Afgelopen mei kwam de Ombudsman met een onderzoek naar de klachten over het verplichte werk. De conclusie was dat er te weinig maatwerk wordt geboden. En dat blijkt nog steeds het probleem. Vijftien weken papier prikken, zoals de 60-jarige Pieter Wondergem doet, vergroot volgens de Ombudsman de kans op een baan niet.

Volgens de Ombudsman moet de tegenprestatie meer aansluiten bij de werkervaring en persoonlijke situatie van de uitkeringsgerechtigden.

De tegenprestatie in Rotterdam wordt door steeds meer gemeenten als model gezien, zegt Anne Mieke Zwaneveld. En dat terwijl veel Rotterdamse uitkeringsgerechtigden geen kans hebben op een nieuwe baan door zulke werktrajecten.

In de bijstand en moet je ook een tegenprestatie leveren?

Bron: http://demonitor.ncrv.nl/sociale-dienst/ombudsman-rotterdam-tegenprestatie-gaat-in-meer-gemeenten-verkeerd

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Ombudsman Rotterdam: ‘Tegenprestatie Pieter is geen maatwerk’

We nemen contact op met de Ombudsman in Rotterdam over de tegenprestatie van Pieter Wondergem. Pieter is een 60-jarige bijstandsgerechtigde die papier moet prikken om bijstand te krijgen. Voor ons dossier Sociale Dienst liepen we een morgen met hem mee. Tijdens het prikken in Rotterdam vertelt Pieter wat hij er van leert: ‘Volstrekt niets’.

De Rotterdamse ombudsman, mr. Anne Mieke Zwaneveld, vraagt zich af in hoeverre papier prikken Pieter helpt bij het vinden van een nieuwe baan. Terwijl dat juist de bedoeling is van de tegenprestatie in de bijstand. De Ombudsman vindt bovendien dat de tegenprestatie van Pieter geen recht doet aan het individu. ‘Ik weet dat voor sommige mensen papier prikken een goed re-integratieproject is. Maar ik pleit voor maatwerk en dat lijkt me bij Pieter niet het geval’, laat Zwaneveld ons weten.

‘Een van de vele voorbeelden’

De ombudsman deed dit jaar uitgebreid onderzoek naar de tegenprestaties in de bijstand. Sinds 1 januari van dit jaar zijn die door de nieuwe Participatiewet verplicht gesteld. Er komen, ook bij de Ombudsman in Rotterdam, veel klachten binnen over de nieuwe wettelijke maatregel.

Zij noemt het verhaal van Pieter ‘één van de vele voorbeelden’ van niet passend verplicht werk in de bijstand. We komen binnenkort met een uitgebreid interview van mevrouw Zwaneveld.

Heeft u tips over tegenprestaties? Weet u meer over de kosten van deze re-integratieprojecten? Mail de redactie:demonitor@kro-ncrv.nl

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Iets terugdoen, prima, maar papier prikken?

Rotterdammers in reïntegratietraject klagen over ‘kampmethodes’

Rotterdammers in de bijstand prikken papier als tegenprestatie – onafhankelijk van hun opleiding.

Rotterdammers in de bijstand prikken papier als tegenprestatie – onafhankelijk van hun opleiding. FOTO ARIE KIEVIT

Auteur: Isabel Baneke, overgenomen uit Trouw (Papieren versie 29-juli-2015)

‘Pietje Prik’, zo noemt hij zichzelf gekscherend. De naam verwijst naar het werk dat Pieter Wondergem (60) als nieuwkomer in de bijstand moet doen. Met een afvalzak in de rechterhand en de papierknijper in de linker, trekt hij wekelijks door de straten van Rotterdam om vuilnis te rapen. Met de komst van de Participatiewet luidt het uitkeringsbeleid in de meeste gemeenten: ‘Voor wat, hoort wat’. En dus moeten werkloze Rotterdammers met een relatief goed baanperspectief aan de slag in WerkLoont. Maar loont het ook echt?  Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Enschede informeert niet volledig over recht op bijstand

Foto van een vrouw met een headset opDe Nationale ombudsman concludeert in een onderzoek uit eigen beweging dat de gemeente Enschede zich niet als een betrouwbare overheid opstelt door burgers die een aanvraag om bijstand willen doen niet volledig te informeren en door doelbewust informatie achter te houden. Aanleiding voor het onderzoek waren diverse signalen die de ombudsman ontving over de bijstandsverlening door de gemeente Enschede. Vooral de behandeling van bijstandsaanvragen van mensen van 27 jaar en ouder sprongen in het oog. Hoewel de ombudsman de overwegingen van de gemeente kan volgen om selectief informatie te verstrekken, Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Nationale ombudsman over Enschede

nationale ombudsmanIn november 2014 ontving de Nationale ombudsman diverse signalen over de bijstandsverlening door de gemeente Enschede. Deze signalen waren afkomstig van enkele verontruste burgers, van een advocaat en van een raadslid. Eén onderwerp sprong eruit; het ging om de behandeling van bijstandsaanvragen aan mensen van 27 jaar en ouder. De ontvangen signalen wezen erop dat de gemeente Enschede voor deze groep beleid hanteerde dat mogelijk botste met wat wettelijk gezien mogelijk is. Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Flinke kritiek van ombudsman op wachttermijn bijstand Enschede

Flinke kritiek van ombudsman op wachttermijn bijstand Enschede

Stadhuis van Enschede Foto: RTV Oost / Rogier van den Berg

Enschede krijgt flinke kritiek van de Nationale ombudsman op het bijstandsbeleid van de stad. Door doelbewust informatie achter te houden voor aanvragers van een bijstandsuitkering, is er sprake van niet behoorlijk bestuur. Dat schrijft de ombudsman in een vandaag gepubliceerd rapport.

In februari startte de ombudsman met een onderzoek nadat meerdere partijen aan de bel trokken over de bijstandsverlening in Enschede.

Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

De regendans van Maarten Struijvenberg

De regendans van Maarten Struijvenberg

Bron: http://wijdoendatzo.wordpress.com

‘De wethouder van Rotterdam kan niet rekenen’

Als ergens de ‘strenge bijstand’ is doorgeslagen dan is het wel in Rotterdam. Afgelopen donderdag had de Rotterdamse ombudsman geen goed woord over voor deze aanpak. Volgens hem ervaren mensen de verplichte trajecten en tegenprestaties als volstrekt zinloos, vernederend, en zorgt het er niet voor dat mensen eerder een baan vinden

Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Vegen voor bijstandsuitkering is onredelijk

Rotterdamse bijstandsgerechtigden die taken moeten doen als tegenprestatie voor hun uitkering, vinden dat zinloos, onredelijk en intimiderend. Dat blijkt uit onderzoek van de gemeentelijke ombudsman Anne Mieke Zwaneveld.

De meeste klachten gaan over de verplichting tot vegen. Dat wordt door de bijstandsaanvrager als stigmatiserend ervaren. Terwijl de gemeente hiermee wil bereiken dat mensen in de bijstand arbeidsritme houden en niet te ver verwijderd raken van de arbeidsmarkt. De uitgangspunten en de beleving van gemeenten en bijstandsaanvragers lijken mijlenver uit elkaar te liggen, constateert Zwaneveld. Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Bijstandsgerechtigden Rotterdam voelen zich vernederd

De taken die bijstandsgerechtigden in Rotterdam voor hun uitkering moeten uitvoeren, worden door de deelnemers als intimiderend, zinloos en onredelijk ervaren.

Dat stelt de gemeentelijke ombudsman Anne Mieke Zwaneveld in een rapport over de uitvoering van het zogeheten re-integratiebeleid van de gemeente.

Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page