Ze noemen ons klanten maar behandelen ons als honden

Maarten Struijvenberg

Lessen uit de havenstad: zo bestrijd je werkloosheid dus niet

We schrijven regelmatig over de strijd tegen werkloosheid en de drama’s rond het UWV en haar klanten. Rotterdam wordt daarbij vaak als succesverhaal genoemd. Ten onrechte, ontdekte Tamara Woestenburg toen ze ter plekke haar licht opstak.

Karel Smouter
Adjunct-hoofdredacteu

De werkloosheid daalt en de economie trekt weer aan, zo meldt het kabinet vandaag. Maar veel crisismaatregelen moeten nog worden ingevoerd, zoals de gewijzigde Wet werk en bijstand. Deze wet is gebaseerd op experimenten in Rotterdam, die worden gepresenteerd als succesverhaal, maar – zo laat ik in deze reconstructie zien – in werkelijkheid een mislukking blijken.

‘Werklozen zijn net de NS. De mensen die er het minst mee te maken hebben, klagen er het meest over,’ zegt de Rotterdamse Kim (29). Ze kon na het afronden van haar marketingopleiding een hoop stages vinden, maar geen baan.

En zo kwam Kim in de bijstand terecht. Om iets terug te doen moest ze papier prikken bij de gemeentelijke reinigingsdienst Roteb. ‘Ik had graag iets gedaan dat meer bij me past. Vrijwilligerswerk in een bejaardentehuis of zo, maar dat mocht niet. Maar hé, als je geen oppas hebt voor je kinderen mag je ze van de Roteb gewoon meenemen. En je krijgt een fantastische outfit, waaronder een paar degelijke laarzen, en een feloranje hesje waardoor je altijd opvalt. Wel jammer dat ik nu nauwelijks te onderscheiden ben van iemand die een taakstraf doet.’

Welkom in proeftuin Rotterdam

Rotterdam moest wel, zo redeneerden de bestuurders in de Maasstad. In 2011 kwam de stad honderd miljoen euro tekort op de bijstandsuitgaven. De stad moest ervoor zorgen dat minder mensen in de bijstand terechtkomen, dat meer mensen de bijstand verlaten en dat de kosten per uitkering gedrukt worden. Om dit te bereiken scherpte de stad in 2012 de regelgeving aan.

Het beleid leek te werken: Rotterdam slaagde erin minder uit te geven aan de sociale zekerheid. De regering concludeerde dat het experiment geslaagd was. Ze verwerkte de Rotterdamse maatregelen in de Wet Werk & Bijstand, die op 1 januari 2015 – als onderdeel van de Participatiewet – ingaat.

Werken naar vermogen, dat is het motto van de Participatiewet. Of je nu – gedeeltelijk – arbeidsgehandicapt bent of geen baan kunt vinden: je zult bij moeten dragen aan de samenleving.

De meest in het oog springende maatregel van het onderdeel Wet Werk en Bijstand (WWB): gemeenten moeten bijstandsgerechtigden voortaan verplichten een tegenprestatie te verrichten. Een idee waar ze in Rotterdam inmiddels ervaring mee hebben.

Wat is die Rotterdamse aanpak dan?

Om een bijstandsuitkering aan te kunnen vragen, moeten werklozen in Rotterdam eerst aantonen dat ze vier weken op zoek zijn geweest naar werk of scholing. Na die vier weken moeten ze actief op zoek naar werk. Dat houdt in dat ze sollicitatietrainingen volgen en vijf sollicitaties per week moeten doen. Ook moeten ze een verplichte tegenprestatie leveren, om zich nuttig te maken voor de maatschappij.

Dat laatste komt vaak neer op papier prikken. Zelfverkozen vrijwilligerswerk mag van de gemeente Rotterdam alleen wanneer je langdurig werkloos bent.

‘Als je dan een vriendin hebt die is blijven slapen en haar ondergoed ligt er nog, heb je een probleem. Het is aan jou om te bewijzen dat je niet samenwoont’

Jasper (37) is zo’n Rotterdamse werkloze. Hij behaalde op latere leeftijd een onderzoeksmaster geschiedenis, maar door de crisis daalde het aantal promotieplaatsen. Jasper leefde een tijd van spaargeld en geleend geld. Hij solliciteerde, maar voor zijn vakgebied had hij niet genoeg ervaring en voor het plukken van komkommers en het sorteren van post was hij te hoog opgeleid. Een kleine honderdvijftig sollicitaties verder moest hij een beroep doen op de bijstand.

‘De gemeente doet tijdens en na die aanvraag heel veel om fraude tegen te gaan,’ vertelt Jasper. ‘Op zich prima, maar het gaat nu wel erg ver. Ze doen bijvoorbeeld huiszoekingen. Tot aan de wasmand aan toe. Als je dan een vriendin hebt die is blijven slapen en haar ondergoed ligt er nog, heb je een probleem. Het is aan jou om te bewijzen dat je niet samenwoont.’

Om te zorgen dat belastinggeld terechtkomt bij de mensen die er recht op hebben, heeft de regering in 2013 een strenge anti-fraudewet ingevoerd. De strijd tegen fraude lijkt geen overbodige luxe. Want ja, u kent het beeld wel: werkschuwe types die onze sociale voorzieningen opsouperen en thuis achter de tv zitten tot wij onze belastingcenten op hun rekening storten. En lekker zwart bijklussen zodat ze luxer kunnen leven dan Jan Modaal.

Maar zo is het toch gewoon? Ja toch?

De cijfers vertellen een heel ander verhaal. Allereerst zijn de bijstandsuitkeringen een relatief ‘kleine’ uitgavenpost: zeven procent van het totaal aantal uitkeringen dat in Nederland wordt verstrekt. Verreweg de grootste uitgavenpost van de sociale zekerheid zijn AOW-uitkeringen, met 68 procent. Maar de hamvraag is natuurlijk: hoeveel fraude vindt er daadwerkelijk plaats?

Wanneer je de fraude af zou zetten tegen alleen de bijstandsbegroting van 11,5 miljard, gaat het om 1,3 procent van de totale uitgaven
Accountantskantoor Price Waterhouse Coopers heeft een inschatting gemaakt ‘Een fraudebeeld van Nederland,’ lees het rapport hier.van fraude in Nederland. Zij schatten de minimale fraude op sociale zekerheid op 153 miljoen. Wanneer je die af zou zetten tegen alleen de bijstandsbegroting van 11,5 miljard (in het weinig aannemelijke geval dat alle sociale zekerheidsfraude wordt gepleegd door ontvangers van bijstand), gaat het om 1,3 procent van de totale uitgaven . Uit het rapport blijkt bovendien dat de kosten van sociale zekerheidsfraude in geen verhouding staan tot die van bijvoorbeeld fiscale fraude en zorgfraude.

54174cd40b2234269976019

Bron: PWC. Illustratie: Momkai

Ook het beeld van participatiemijdende asocialen lijkt bijstelling Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Rotterdammers in bijstand worden bewust vernederd

ROTTERDAM – Behandeld worden als een ‘loser’ om vervolgens ‘nutteloos’ werk te doen als papierprikker of washandjesvouwer. Voor veel Rotterdamse bijstandsgerechtigden is het traject WerkLoont, waarbij je een tegenprestatie moet leveren voor je uitkering, vaak zinloos en vernederend. Samen met onder meer de FNV en de SP wil een aantal bijstandsgerechtigden via de actiegroep ‘STOP Werken zonder Loon’ het tij nu keren.

Pieter Wondergem (61) had 26 jaar lang een eigen wervings- en selectiebureau. Omdat de opdrachten drastisch terugliepen, moest hij hier noodgedwongen mee stoppen. Begin dit jaar kwam hij in de bijstand terecht. Vervolgens moest hij, als tegenprestatie, vijftien weken lang papier prikken in Ommoord en volgde hij een coaching- en trainingstraject in het zoeken naar vacatures.

Profiteurs

Wondergem, die benadrukt dat hij geen problemen heeft met een tegenprestatie, zag het papier prikken net als veel mede-bijstandsgerechtigden als vernederend. Bovendien zouden mensen die in het traject zitten op ‘basis van wantrouwen’ worden bejegend. ‘We worden weggezet als losers, hufters en profiteurs. Maatwerk in het begeleiden naar een baan is er niet of nauwelijks.’

Te activistisch

Hij sloot zich aan bij de cliëntenraad Werk en Inkomen, opgestart vanuit de gemeenteraad. Deze behartigt de belangen van Rotterdammers in de bijstand. Zijn kritiek werd echter ‘te activistisch en weinig diplomatiek’ genoemd. Volgens Wondergem een bewijs dat de cliëntenraad ‘gewoon een verlengstuk van het ambtelijke apparaat is’.

Ontmoedigingsbeleid

Samen met andere bijstandsgerechtigden,vakbond FNV en een aantal politici richtte hij hierom de actiegroep ‘STOP Werken zonder Loon’ op. Als voorzitter wil Wondergem vooral de filosofie die ten grondslag ligt aan het gemeentelijke beleid rondom de bijstand bestrijden. ‘Het is een ontmoedigingsbeleid. De gemeente wil alles in het werk stellen om je zo snel mogelijk uit de bijstand te halen. Punt is dat mensen als profiteurs worden bejegend, en zich hierdoor behandeld voelen als een halve crimineel.’

Volgens Wondergem worden bijstandgerechtigden bewust vernederd. ‘Dit maakt mensen murw en angstig. Niet zelden leidt dit tot psychosomatische klachten.’

Humaner

De actiegroep ‘Werken zonder Loon’ wil het bijstandsbeleid in Rotterdam ‘humaner’ maken. Vorige week werd de eerste stap gezet met staatssecretaris Klijnsma en wethouder Struijvenberg van Sociale Zaken via een ‘ludieke’ actie. Zij kregen de gouden en zilveren prikstok uitgereikt.

Stromen terug

Struijvenberg gaf eerder aan dat mensen die in de bijstand zitten elke baan aan moeten nemen die ze aangeboden krijgen. Dit werkt in de ogen van Wondergem niet. Volgens hem komen er bovendien ‘meer en meer’ hoogopgeleiden in de bijstand terecht. ‘Ik heb ze allemaal voorbij zien komen. Van juristen tot economen. Die moeten elke baan maar aannemen. Dan zitten ze 4 maanden in de bijstand, nemen ze voor een korte tijd een baan als paprikaplukker of schoonmaker en stromen ze regelrecht weer terug.’

Vertrouwen

De gemeente Rotterdam zou volgens Wondergem mensen in de bijstand moeten benaderen op basis van vertrouwen in plaats van wantrouwen. ‘Daarnaast is maatwerk leveren een eerste stap. Stuur bijvoorbeeld bewust op vrijwilligerswerk of stimuleer opleidingen. Een jurist zou bijvoorbeeld veel beter lessen maatschappijleer kunnen geven in plaats van dat hij in Ommoord papier gaat prikken.’

Werkloosheidsindustrie

De kritiek van Wondergem gaat zelfs nog een stapje verder. ‘Ik vermoed dat de gemeente Rotterdam geld verdient aan de hele werkloosheidsindustrie.’ Ook zou Rotterdam de besteding van gelden aan re-integratietrajecten, die de gemeente nu circa 230 miljoen op jaarbasis kost, beter moeten laten onderzoeken. ‘De verantwoording over wat er met dit geld gebeurt is mager.’

Verder noemt Wondergem de samenwerking met het re-integratiebedrijf SDW en de geldstromen die daarmee gemoeid zijn ‘schimmig’. Via een WOB-verzoek heeft Wondergem inzicht gevraagd in het verdienmodel en de financiering rondom dit bijstandstraject.

Half november zal het college aangeven of ze deze ook inzichtelijk wil maken. Mocht de gemeente weigeren dan stapt Wondergem naar de rechter.

Bron: Dichtbij.nl

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

15-okt 20:00 DRAAD Film & Debat: De Tegenprestatie

met staatssecretaris Klijnsma, wethouder Struijvenberg & Rutger Bregman

15 oktober van 20:00-22:00 in het Arminius Rotterdam. Gratis kaarten? Actiecode: 4444 bestel hier

In Nederland is de laatste jaren veel veranderd op het gebied van de sociale zekerheid. Van burgers wordt meer eigen verantwoordelijkheid gevraagd en een bijstandsuitkering krijg je niet ‘zomaar’ meer, daarvoor moet je iets terug doen. Rotterdam loopt hierin al langer vooruit en staat bekend als één van de strengste gemeentes van Nederland, met een verplichte tegenprestatie en trajecten als WerkLoont waarbij iedereen, ongeacht opleiding, één dag per week papier moet prikken.

De documentaire De Tegenprestatie onderzoekt deze Rotterdamse voortrekkersrol op de werkvloer, in de spreekkamers van de  gemeentelijke dienst Werk en Inkomen. Gesprekken tussen consulenten en bijstandsgerechtigden laten zien hoe groot de afstand soms is tussen wat de één wil en de ander kan bieden. Na de eerste vertoning van de documentaire een debat over de invulling van de tegenprestatie. Wat heeft de Rotterdamse aanpak opgeleverd, wat zouden andere gemeenten hiervan kunnen leren? Waar zitten de pijnpunten? En hoe ervaren consulenten en bijstandsgerechtigden het nieuwe beleid?

Met Jetta Klijnsma (staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid),Maarten Struijvenberg (wethouder Werkgelegenheid & Economie), Rutger Bregman (opiniemaker bij de De Correspondent, schrijver Gratis Geld voor Iedereen) documentairemakers Suzanne Raes en Monique Lesterhuis en uitkeringsaanvragers –en verstrekkers.

Gespreksleiding: Francisco van Jole.

Deze avond is een samenwerking van Arminius en Stichting Docmakers en Lokaal.

Bron: Arminius.nu

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Wethouder Struijvenberg: ‘Als je in de bijstand zit, is iedere baan een goede baan’

We gaan voor ons dossier Sociale Dienst op bezoek bij de wethouder in Rotterdam die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de tegenprestatie en het re-integratietraject WerkLoont, Maarten Struijvenberg. We leggen de verhalen van onze tipgevers aan Struijvenberg voor. Snapt hij dat zij niet zien hoe papier prikken hen aan aan nieuwe baan moet helpen en gedemotiveerd raken?

Struijvenberg reageert: ‘Als je voorheen een goed beroep had en het lukt je niet, ondanks alle inspanningen, om weer in dat beroep terecht te komen, dan is het goed je te realiseren: Iedere baan is nu een goede baan, als je eenmaal een bijstandsaanvraag hebt ingediend.’

Bent u het eens met Maarten Struijvenberg of juist niet? Tipde redactie!

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Rotterdam levert nog steeds geen maatwerk

Geen maatwerk bijstand Rotterdam

Stadhuis Rotterdan

Het lukt de sociale dienst in Rotterdam niet om maatwerk te leveren aan mensen die in de bijstand zitten. Ondanks diverse toezeggingen van verantwoordelijk wethouder Maarten Struivenberg (Leefbaar Rotterdam, Werkgelegenheid) gaat het nog steeds regelmatig mis, constateert de fractie van de PvdA.

Nul uren

Het gaat met name om mensen die naast hun bijstandsuitkering af en toe werk hebben.

Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Rotterdam doet weer eens stiekem

Auteur: Ton Rhijnsburger, bron: Advokatenkollektief Rotterdam

Rotterdammers in de bijstand prikken papier als tegenprestatie – onafhankelijk van hun opleiding. FOTO ARIE KIEVIT

Rotterdammers in de bijstand prikken papier als tegenprestatie – onafhankelijk van hun opleiding. FOTO ARIE KIEVIT

Mijn cliënt Pieter Wondergem zit in de bijstand. Hij moet papier prikken, volgens de gemeente een weg naar de arbeidsmarkt, volgens Pieter een zinloze aangelegenheid.

Dat laatste ben ik met hem eens. Pieter durft zijn mond open te doen. Dat vindt de gemeente niet leuk. Pieter kan kritisch zijn. Daar is de gemeente niet van gediend. Wethouder Struijvenberg en tassendrager Maarten Molenbeek (officieel voorlichter) hebben (bijna) hemel en aarde bewogen om journaliste Isabel Baneke van dagblad Trouw, van haar plan om Pieter te interviewen af te houden. Dat ging als volgt: Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

‘Amsterdam is trendsetter door minder boetes op te leggen’

Rotterdam deelde de afgelopen twee jaar zes keer zoveel boetes uit voor bijstandsfraude als Amsterdam. En waar de hoofdstad 20 miljoen investeert in armoedebeleid, bezuinigt de Maasstad dat bedrag juist. Wethouders van de steden lichten de bijzondere verschillen toe. Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Iets terugdoen, prima, maar papier prikken?

Rotterdammers in reïntegratietraject klagen over ‘kampmethodes’

Rotterdammers in de bijstand prikken papier als tegenprestatie – onafhankelijk van hun opleiding.

Rotterdammers in de bijstand prikken papier als tegenprestatie – onafhankelijk van hun opleiding. FOTO ARIE KIEVIT

Auteur: Isabel Baneke, overgenomen uit Trouw (Papieren versie 29-juli-2015)

‘Pietje Prik’, zo noemt hij zichzelf gekscherend. De naam verwijst naar het werk dat Pieter Wondergem (60) als nieuwkomer in de bijstand moet doen. Met een afvalzak in de rechterhand en de papierknijper in de linker, trekt hij wekelijks door de straten van Rotterdam om vuilnis te rapen. Met de komst van de Participatiewet luidt het uitkeringsbeleid in de meeste gemeenten: ‘Voor wat, hoort wat’. En dus moeten werkloze Rotterdammers met een relatief goed baanperspectief aan de slag in WerkLoont. Maar loont het ook echt?  Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

De regendans van Maarten Struijvenberg

De regendans van Maarten Struijvenberg

Bron: http://wijdoendatzo.wordpress.com

‘De wethouder van Rotterdam kan niet rekenen’

Als ergens de ‘strenge bijstand’ is doorgeslagen dan is het wel in Rotterdam. Afgelopen donderdag had de Rotterdamse ombudsman geen goed woord over voor deze aanpak. Volgens hem ervaren mensen de verplichte trajecten en tegenprestaties als volstrekt zinloos, vernederend, en zorgt het er niet voor dat mensen eerder een baan vinden

Continue reading

Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Facebook0Share on Tumblr0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page